معیار مدیریت کشور فقه نظام است

حضرت آیت الله محسن اراکی (حفظه الله): بسیاری از مشکلات کشور از حاکمیت فقه فردی در جامعه و نبود فقه نظام اجتماعی است!

حضرت آیت الله محسن اراکی (حفظه الله)، مؤسس و رئیس هیئت امناء پژوهشگاه فقه نظام، در سلسله نشست های دولت اسلامی آینده بیان فرمودند: با گذشت ۴۱ سال از پیروزی انقلاب اسلامی، کسی عذر ما را نمی‌ پذیرد که بگوییم اقتصاد ما، نظام مدیریتی ما، نظام سیاسی و فرهنگی ما آن چیزی نیست که انقلاب و امام می‌ خواستند.

ایشان با اشاره به رابطه نظام اجتماعی با حکومت اسلامی، اضافه کردند: یکی از ابتدایی ‌ترین مسائلی که باید بررسی شود، تفاوت میان فقه فردی و فقه نظام اجتماعی است؛ سؤالی که امروز وجود دارد، این است که شورای نگهبان قوانین را بررسی و اگر خلاف آن بود، رد می‌کند، با این فرض که آیا همه قوانین کشور و نهادهای ما مطابق با اسلام است، در این صورت خروجی این قوانین چیست؟ آیا خروجی درستی است؟ این در حالی است که ما امروز نمی‌توانیم بگوییم اقتصاد کشور، اسلامی است.

آیت الله اراکی (دامت برکاته) تصریح کردند: یکی از مشخصه‌ های اصلی اقتصاد اسلامی این است که ثروت باید در جامعه در حال گردش باشد، ولی نظام توزیع و تولید ما به این نقطه نرسیده است؛ وقتی یک جوان نتواند ازدواج کند، بیکاری در این سطح داریم و تولیدگر نمی ‌تواند تأمین پول برای تولید بکند و معلوم است منطبق بر اسلام نیست؛ بیکاری در نظام اسلامی اساساً ممنوع است.

فقه فردی معیار مدیریت کشور شده است!

استاد معظم حوزه علمیه قم با بیان اینکه آنچه در متون اسلامی است، فاصله زیادی با وضعیت کشور ما دارد و متأسفانه در هر بعدی هم نگاه کنیم، خلل وجود دارد، اظهار کردند: ما فقه نظام اجتماعی را متأسفانه معیار مدیریت کشور قرار نداده‌ایم؛ یعنی تاکنون فقه فردی نظام مدیریت را تشکیل داده است؛ فقه فردی فقهی است که برای حکومت درست نشده است. روزه، نماز، حج و … همه در طول ۱۴۰۰ سال با نگاه فقه فردی مطرح بوده، ولی چون حکومت تا قبل از انقلاب اسلامی در دست فقه و فقها نبوده، سؤالی هم در مورد فقه اجتماعی از ایشان نشده، در حالی که پاسخ به این سؤالات در متون دینی وجود دارد.

عضو مجلس خبرگان رهبری بیان فرمودند: بعد از انقلاب، به تدریج این سؤالات در حال طرح شدن است؛ البته فقه متعارف ما بستر فقه اجتماعی را تشکیل می ‌دهد و این طور نیست که به این فقه محتاج نباشیم و آن را بی ‌فایده بدانیم، ولی پاسخ به پرسش‌های اجتماعی نمی‌تواند در فقه فردی خلاصه شود.

ایشان اضافه کردند: ما طرح نظام بانکی لازم داریم که برخاسته از شرع باشد، نظام اقتصادی می ‌خواهیم که از متن قرآن و سنت بیرون بیاید، نه اینکه صرفاً مخالف شرع نباشد و شورای نگهبان تشخیص دهد که خلاف شرع نیست. نمی‌توانیم اجزای بانکداری را به صورت تک تک به فقه ارائه دهیم و نتیجه بگیریم خلاف شرع نیست، ولی ترکیب آن را در نظر نگیریم.

آیت الله اراکی (دامت برکاته) بیان فرمودند: هنوز مجموعه فقه نظام پا به میدان اجرا نگذاشته است؛ البته باور و عزم مسئولین هم مسئله مهمی است؛ برخی از مسئولان معتقد بوده و هستند که ما باید کشور را با نظام مدیریتی و اقتصادی حاکم کنونی بر جهان اداره کنیم، با این تفاوت که آن را اسلام‌ مالی کنیم، در صورتی که اگر می‌خواهیم نظام اسلامی داشته باشیم، باید کاملاً متفاوت با نظام حاکم بر جهان ارائه دهیم.

نظام اسلامی، الگویی برای جهان

عضو شورای عالی حوزه های علمیه کشور تأکید کردند: نظام اجتماعی در غرب در بسیاری از موارد دقیقاً بالعکس آن چیزی است که در نظام اسلامی وجود دارد؛ نظام حاکم بر جهان، نظام انسان وارونه است؛ ما معتقدیم که اگر نظام اسلامی به درستی تبیین شود، همه دنیا می‌توانند الگو بگیرند.

استاد دروس خارج حوزه علمیه قم با اشاره به تعریف جامعه و نظام اجتماعی براساس متون دینی، تصریح کردند: مجموعه انسان‌ها که اراده واحدی، اراده آنان را جهت و نظام و انسجام بخشیده است؛ اگر همه جمعیت جهان در یکجا جمع شوند، ولی اراده واحد بر آنان حاکم نباشد، جامعه شکل نمی‌گیرد. البته اراده واحد لازم نیست اراده شخص واحدی باشد، بلکه اراده واحدی مانند قانون است.

ایشان افزودند: اگر قرار شد در جامعه هر کسی هر کاری که دوست دارد بکند، در این صورت، جامعه ایجاد نمی‌شود، مسئله مهم در اینجا آن است که این امر واحد باید امر چه کسی باشد تا با یک فرمان اراده‌ های پراکنده افراد را با یک اراده واحد جمع کند؛ این قاعده در نظام‌های اسلامی، سکولار و … جاری است.

اراده خدا، محور ایجاد جامعه اسلامی

حضرت آیت الله اراکی (حفظه الله) تصریح کردند: آیا یک یا چند نفر می ‌توانند بگویند اراده ما باید بر اراده همه جامعه حاکم است؟ آیا چنین حقی دارند؟ ممکن است عده دیگری بگویند چرا اراده شما بر ما حاکم باشد و اراده ما حاکم نشود؟ این سؤال در نظام‌ های لیبرال دموکراسی بی ‌پاسخ مانده است که تلاش می‌کنند تا با ابهام ‌پراکنی پوشیده نگه دارند، ولی در نظام اسلامی روشن است، زیرا فرمان خدا باید اراده واحدی ایجاد کند و اراده دیگری اساساً حق چنین کاری ندارد.

رئیس دانشگاه اصول دین اضافه کرد: این نوع اسلام یعنی اراده خود را تابع فرمان خدا قراردادن است؛ در اینجا این مسئله مطرح است که این فرمان خدا صرفاً فرد انسانی را مخاطب قرار داده یا جامعه را مخاطب قرار می‌دهد؟ خدا اول حاکم و فرمانروایی که حرف خدا را بزند و اجرا کند، سپس انسان‌ های دیگر را آفریده است و ایشان را مخاطب قرار داده است. یعنی از آغاز خلقت، یک فرمانروا و یک فرمانبر (آدم و حوا) خلق شده‌اند.

ایشان افزودند: در منابع دینی شیعه و اهل سنت، فرموده که «لو لم یبق فی الارض اثنان …، اگر در روی زمین دو نفر بیشتر نباشند، قطعاً یکی از آنان فرمانروا و امام است. از این جهت اساساً رسالت انبیاء رسالت اجتماعی برای برپایی قسط در سطح جامعه است، نه اینکه صرفاً افراد به صورت تک تک مؤمن شوند.

مؤسس و رئیس هیئت امناء پژوهشگاه فقه نظام در پایان این نشست علمی بیان فرمودند: باید این روایت قدسی را آن ‌قدر در رسانه ‌ها تبیین کنیم که مردم حفظ شوند؛ خداوند فرمود: من گذشت می‌ کنم از هر جامعه‌ ای که پیروی از امام الهی داشته باشند، هر چند افراد این جامعه زشت‌ کار باشند و از طرف دیگر عذاب می ‌کنم مجموعه‌ ای از انسان ‌ها را که به امامت جائری تن دهند، ولو اینکه تک تک افراد این جامعه، درستکار، اهل امانتداری، روزه و  … باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا